Tập San Y Tế Cộng Đồng vertical bar

Health Digest Image

Các Y Sĩ Cùng Nhau -

Một Dấn Thân cho
Sức Khoẻ và Tình Trạng Lành Mạnh


SỨC KHOẺ CỦA BẠN: HÃY GIỮ LẤY NÓ!

horizontal bar

SỰ CHÊNH LỆCH VỀ UNG THƯ NƠI NHỮNG NGƯỜI MỸ GỐC Á CHÂU VÀ CÁC ĐẢO THÁI BÌNH DƯƠNG
Bác SĨ WARREN CHIN, MD


 

Ung thư là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho người Á châu, du`rằng người Mỹ gốc Á châu nói chung có tỷ số ung thư thấp hơn người da trắng không thuộc gốc Tây ban Nha. Có những chênh lệch trầm trọng ở các cộng đồng Mỹ gốc Á châu, người bản xứ Hawai và các đảo Á châu Thái bình dương trong một số bệnh ung thư, trong mức độ bị ung thư và số tử vong. Các cộng đồng của chúng ta cũng phải chịu đựng một cách không đáng, những kêt quả sức khỏe kém hơn và số tử vong ung thư cao hơn, phần lớn là do tỷ số thử nghiệm tìm bệnh ung thư thấp hơn.

Mức độ bị ung thư và số tử vong

Nói chung, người Mỹ gốc Á châu có tỳ số rất cao bị bệnh ung thư cổ tử cung, vú, bao tử, nhiếp hộ tuyến, ruột già và trực tràng và ung thư do bệnh viêm gan B. Phụ nữ VN có tỉ số bị ung thư cổ tử cung nhiều nhất trong nước Mỹ. Phụ nữ Trung hoa có số tử vong vì ung thư vú cao nhất. Tuy cả đàn ông lẫn đàn bà Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương có con số bị ung thư nói chung thấp hơn, nhưng lại bị ung thư bao tử cao hơn, và số tử vong vì bệnh này cao gấp đôi. Người Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương, đàn ông cũng như đàn bá, có con số mắc bệnh ung thư gan và tử vong vì bệnh này, cao hơn là tất cả các sắc dân khác ở Hợp chủng quốc Hoa kỳ.

Số người hút thuốc lá cao hơn trong nam giới Á châu là yếu tố đóng góp cho con số cao hơn bị bệnh ung phổi, thực quản, thanh quản. Vì số những người thở phải khói thuốc lá nhiều hơn trong các gia đình Á châu, cho nên số trường hợp mắc ung thư cao hơn nơi những người không hút thuốc lá trong gia đình. Ung thư phổi là nguyên nhân tử vong hàng đầu cho nguời gốc Á châu nam cũng như nữ, và cao nhất trong số dân gốc Việt Nam.

Gánh nặng ung thư rất là cao nơi những người bản xứ Hawai và các đảo Thái bình dương. Phụ nữ bản xứ Hawai là nhóm độc nhất trong sắc dân Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương có tỳ số mắc bệnh ung thư cao hơn nói chung, so với người da trắng không phải gốc Tây ban nha. Đàn ông bản xứ Hawai mắc bệnh ung thư phổi nhiều hơn đàn ông da trắng không phải nguồn gốc Tây ban nha. Số tử vong vì ung thư là cao nhất nơi người bản xứ Hawai và Samoa, cả nam lẫn nữ, và vượt qua số tử vong vì ung thư của đàn ông và đàn bà da trắng không phải nguồn gốc Tây ban nha. Khi so sánh với nhóm người Mỹ gốc Á, người bản xứ Hawai và Samoa cả nam lẫn nữ có số mắc bệnh và tử vong ung thư cao hơn, vì đàn ông thì bị ung thư nhiếp hộ tuyến, phổi, dạ dầy và ruột già cao hơn, còn đàn bà thì bị ung thư vú và phổi cao hơn.

Sự chênh lệch thử nghiệm tìm bệnh ung thư

Tuy gánh nặng ung thư nơi người Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình duơng là rất nghiêm trọng, người Á châu có tỳ số thử nghiệm thấp nhất để tìm bệnh ung thư ruột già và trực tràng, vú, cổ tử cung và nhiếp hộ tuyến, so với tất cả các sắc dân khác ở Hợp chủng quốc Hoa kỳ. Điều này dẫn đến tình trạng khám phá ra bệnh ung thư ở những giai đoạn chậm hơn và vì thế kết quả không tốt.

Nhiều yếu tố đóng góp cho tình trạng chênh lệch này, trong đó có sự khác biệt văn hoá, hàng rào ngôn ngữ, trình độ giáo dục và cơ hội hiều biết tin tức về sức khoẻ. Vì văn hoá là một yếu tố có thể gây chênh lệch, những can thiệp có đặc tính văn hóa rất cần để cho các biện pháp sức khoẻ thành công, gia tăng mức độ thử nghiêm tìm bệnh, và cải thiện kết quả sức khoẻ. Cần phải theo rõi các sắc dân Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương từng nhóm riêng biệt, để có thể có những biện pháp kiềm soát ung thư thích hợp.

Tìm bệnh ung thư và bạn

Cần phải biết là loại bệnh ung thư nào phải tìm cho bạn. Danh sách sau đây là dưạ theo sự tìm bệnh ung thư soạn từ Hội Ung thư Mỹ (American Cancer Society).

Ung thư gan

  • Phải tìm bệnh viêm gan B. Cứ trong 4 người bị viêm gan B kinh niên, thì một nguời sẽ chết vì suy gan hay ung thư gan, và tình trạng bệnh kinh niên tồn tại trong ngưòi, dầu rằng ít khi có triệu chứng.

Ung thư vú

  • Từ tuổi 40, phải chụp hình vú hàng năm.
  • Phải khám vú 3 năm một lần cho phụ nữ trong tuổi 20-30 và hàng năm cho phụ nữ trên 40.

Ung thư và các bướu lành ruột già và trực tràng

    Vào tuổi 50, cả đàn ông lẫn đàn bà đều phải tìm các bướu lành và ung thư ruột già, hay chì tìm ung thư mà thôi. Hỏi bác sĩ của bạn để biết thử nghiệm nào là tốt nhất cho bạn.

Ung thư cổ tử cung

  • Tất cả các phụ nữ 3 năm sau khi có giao hợp đuờng âm đạo, nhưng không nên chậm hơn 21 tuổi, nên bắt đầu đi khám tìm ung thư cổ tử cung, bằng cách mỗi năm một lần thử nghiệm làm Pap smear.
  • Những phụ nữ tuổi 30 mà có 3 năm liền với 3 Pap smear bình thường, thì có thể chỉ làm Pap smear mỗi hai hay ba năm. Phụ nữ trên 30 tuổi có thể thử nghiệm 3 năm môt lần, và làm thêm test Human Papilloma virus (HPV).
  • Ở tuổi 70 trở lên, phụ nữ có 3 lần liền hay hơn về Pap smear bình thường, hay là không có Pap smear nào bất thường trong suốt 10 năm thì có thể ngưng làm Pap smear.
  • Phụ nữ đã mổ lấy hết tử cung và cổ tử cung thì không cần làm Pap smear, trừ trường hợp mà đã mổ vì ung thư cổ tử cung, hay là vì có tế bào tiền ung thư. Phụ nữ mà chỉ có tử cung mổ lấy đi thì phải tiếp tục làm Pap smear.

Ung thư nhiếp hộ tuyến

  • Từ tuổi 50, đàn ông phải nói chuyện với bác sĩ về vấn đề tìm ung thư nhiếp hộ tuyến để xem có phải thử PSA trong máu và thăm hậu môn hay không.

Để tìm hiểu thêm về thử nghiệm tìm ung thư, thì nên hỏi bác sĩ, hay là vào trang điện tử sau: American Cancer Society

THÔNG TIN SỨC KHOẺ

horizontal bar

ĐỂ HIỂU BIẾT VỀ HỘI CHỨNG LIỆT KHÁNG THỤ NHIỄM (AIDS) VÀ VI KHUẨN HIV
Bác SĨ TRẦN LƯƠNG NGỌC HỒ, MD, MPH


 

Tháng năm là tháng truyền thống cho người gốc Á châu và các đảo Thái bình dương để kỷ niệm những thành đạt, vinh danh văn hoá và khẳng định những đóng góp quan trọng của người Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương đã đem lại cho thể dạng, lịch sử và tương lai đất nước nàỵ Cũng trong tháng 5, ngày 19 là ngày người Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương xây dựng hiểu biết về bệnh liệt kháng thụ nhiễm và vi khuẩn HIV. Vậy chúng ta cần biết gì về hội chứng liệt kháng thụ nhiễm và vi khuẩn HIV?

Dữ kiện

  • HIV là viết tắt của “Human immunodeficiency virus”. Vi khuẩn này làm yếu đi hệ thống miễn nhiễm của con người, mà hệ thống này rất cần thiết để chống lại các sự nhiễm trùng.
  • AIDS là viết tắt của “Acquired immunodeficiency syndrome”. Đó là một hội chứng gồm các triệu chứng, các tình trạng nhiễm trùng và các ung thư xẩy đến sau khi vi khuẩn HIV đã làm suy yếu hệ thống miễn nhiểm của cơ thể.
  • Thời gian để vi khuẩn HIV phát triển thành bệnh AIDS thay đổi từ 5 đến 15 năm.
  • Trong khi có một số người nhiễm HIV có những triệu chứng như sốt hay/và đau nhức khớp xương thì hầu hết những người bị nhiễm HIV không có những triệu chứng này, và không biết là mình mắc bệnh.
  • HIV và bệnh AIDS là rất hay lây nhưng cũng rất dễ phòng ngừạ Chỉ có ba đường căn bản chính khiến một người bị lây hay làm lây sang cho người khác. Đó là:
    • Giao hơp qua âm đạo hay hậu môn với người có bệnh HIV/AIDS.
    • Bị dính máu (thí dụ dùng chung kim chích với người có HIV/AIDS.
    • Một người mẹ bị bệnh HIV/AIDS có thể làm lây bệnh cho con mới sinh rạ.

Ý thức về bệnh HIV/AIDS

Ngày Ý thức về HIV/AIDS của người Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương là do Chương trình Cây đa (Banyan Tree Project), kết hợp với Trung tâm Khỏe mạnh các đảo Á châu Thái bình dương (Asian Pacific Islander Wellness Center). Theo Chương trình Cây đa thì:

  • Trong 3 người gốc Á Châu và các đảo Thái bình dương thì có một người mắc HIV/AIDS mà không biết
  • Trên một nửa dân số người các đảo Á châu Thái bình dương chưa từng được thử tìm HIV
  • Trên 2/3 dân số người Á châu chưa từng được thử tìm HIV

Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) tường trinh rằng có một sự gia tăng đáng kể tỷ số bệnh HIV/AIDS trong sắc dân gốc Á Châu và các đảo Thái bình dương. Nếu để yên không can thiệp thì số trường hợp người gốc Á châu và các đảo Thái bình dương mắc bệnh HIV/AIDS sẽ vượt quá số người gốc Nam Mỹ trong năm năm, và vượt qua số người Mỹ gốc Phi Châu trong 10 năm.

  • Số người Á châu và các đảo Thái bình dương mắc bệnh AIDS đã tăng hơn 10% trong mỗi năm năm qua
  • 67% đàn ông gốc Á châu và các đảo Thái bình dương bị HIV/AIDS là những người đã có giao tiếp tình dục với người cùng phái tính
  • Trên 25 phần trăm người gốc Á châu và các đảo Thái bình dương bị bệnh HIV/AIDS là đàn bà

Tại sao lại gia tăng?

Người Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương đa số gồm những người di dân không thông thạo Anh ngữ, và có trình độ hiểu biết về vấn đề sức khỏe này rất khác nhau. Những thành kiến về HIV/AIDS là một hàng rào đặc biệt khác mà dân AANHPI phải đối đầụ Những cấm kỵ liên hệ tới vấn để tình dục, xu hướng dục tính và phái tính đã khiến cho nhiều người AANHPI cả nam lẫn nữ không được xét nghiệm tìm bệnh. Những hàng rào đóng góp cho con số thử nghiệm tìm bệnh thấp trong sắc dân Mỹ gốc Á châu và các đảo Thái bình dương .

Các bạn có thể làm gì?

Điều độc nhất các bạn có thể làm để giúp mình và người khác là biết tình trạng bệnh HIV/AIDS của mình ra sao bằng các thử nghiệm. Tổ chức NCAPIP khuyến cáo rằng tất cả các cá nhân có những giao tiếp dục tính, dù là nam hay nữ và bất kể là thuộc sắc tộc nào, nên thử tìm HIV/AIDS.

  1. Đến hỏi bác sĩ của bạn về thử nghiệm tìm HIV/AIDS để biết thêm chi tiết. Hãy hỏi bác sĩ của bạn về những địa chỉ thử nghiệm tại điạ phương của bạn để mà đến đó thử nghiệm
  2. Bạn cũng có thể vào mạng điện tử http://www.hivtest.org/ để tìm điạ chỉ các nơi thử nghiệm trong vùng bạn ở
  3. Hãy xin thử nghiệm tìm HIV/AIDS. Các kết quả đều được giữ bí mật

Nếu bạn có kế quả dương tính HIV/AIDS, đó chưa phải là tận thế: vì có những phương cách chữa trị và bạn có thể hỏi bác sĩ của bạn về các phương cách nàỵ Càng khám phá ra bệnh sớm, càng tốt: điều cốt yếu là sống cho lành mạnh và đề phòng cho bạn đường của bạn.

Trong trường hợp mà thử nghiệm HIV/AIDS của bạn là âm tính thì hãy giữ như thế bằng cách:

  1. Giao tiếp tình dục an toàn (sử dụng bao cao su)
  2. Phải biêt rõ đối tác của bạn và phải khuyến cáo người đó cũng đi thử nghiệm tìm bệnh

Luôn luôn là phải hỏi bác sĩ về các vấn dề liên hệ tới sức khoẻ của bạn, cho chắc ăn.


horizontal bar

Tập San Y Tế Cộng Đồng hội NCAPIP - nguồn tin tức hàng đầu về các vấn đề mới nhất liên quan đến sức khoẻ và tình trạng lành mạnh, giúp bạn và gia đình hạnh phúc và khoẻ mạnh